TÜRKMENOĞLU VE BADEMLER KÖYÜ - Celal Necati Üçyıldız

Bir köy vardır. Gidilen ve bozkırların yeşerdiği bir köy. Adını birkaç badem ağacından alan Bademler köyü 1830 yıllarında kurulmuş. 1933 yılında köye tiyatro yapılmış, ondan sonra her yıl kendi yazdıkları oyunları oynamışlar. “YARIM OSMAN” İlk oyunları. Necati Cumalı; “SUSUZ YAZ” da buraları anlatır. Buranın insanları kültürlerini eyleme dönüştürdüler. Bir İmece ruhu ile “BADEMLER KALKINMA KOOPERATİFİ” kurdular. Köylerinde alış-veriş edecekleri dükkânları, zeytinyağı fabrikası, besicilik denemeleri. Ama esas olan seralar.

Önce sebze, sonra çiçek seraları ile ekonomiye katkı sundular.

Bu imece ruh bir Mahmut Türkmenoğlu’nu doğurdu. Bir Ege-Kooperatifçilik Birliğini. Akdeniz’den gelen Balıkçılık dip dalgası, Ege’den patlak verdi. İzmir kıyılarında Bademler Köyü’nde yeşerdi. Köyünden yetişen Mahmut Türkmenoğlu; önce yaşam mücadelesi verdi. Yoksulluk, sağlık koşullarının kötü olması. Uzun soluklu tedavi dönemi. Birkaç arkadaşı ile ticaret çalışması. Sonra dışardan okul bitirerek, Makine Mühendisi olması. Herşeyden öteye kendi köyüne dönüp, ormandan iki dal odun kesip, yakın kasabalara kaçak olarak götürüp, satarak geçim sağlama. Açlıkla, tokluk arasında bir mücadele. Hem de Bozkır’ın ortasında.

İşte Mahmut Türkmenoğlu, köyüne gitti. Orada İmece ruhu harekete geçirdi. Ege’den patlak veren dalga ile Kooperatif çalışmalarına devam etti. Çevrelerinde ağalar vardı. Onlarla mücadele. Yasalar onların aleyhinde, sermaye onlara yüz vermiyor. Bankalar onlara kapalı. Yurt dışına işçi gönderme, orada çalışanların örgütlerine sahip olması. Emek-sermaye ekseninin İmece ruhunda buluşması. İşte gidilen köyün kalkınması. O şiirdeki” Gitsek de, gitmesek te o köy bizim köyümüzdür” şiirinde Mahmut Makal bizleri kandırmış. Ama Mahmut Türkmenoğlu köyüne giderek orayı kalkındırmış. Önce kendi yöresinde, Ege’de bu dip dalga genişlemiş. Sonra Köy-Koop içinde ülke genelinde örgütlenme sağlanarak emek en yüce değere ulaşmıştır.

Bademler köyünden çıkan Mahmut Türkmenoğlu, Sanayi Ticaret Odası, İl Genel Meclisi üyeliği, 1973 te milletvekilliği 1974 yılında Gümrük ve Tekel Bakanlığı yapmış. Haftanın bir bölümünde İzmir’e giderek örgütleri ile ilgilenmiş, hem de yasama görevini yerine getirmiştir.

Köyde en kıt olan su kaynağını değerlendirmek ancak seralar kurmak ile akıllıca bir iş olarak burada yerini almış. Bademler köyünde bozkır, seralarla yeşile dönüşmüş. Hem Bademler, hem Ege’de yerini bulmuş, yöre halkının deyimi ile ellerine para geçmiş.

Sermayenin her türlü olanaklarına karşın, bu tür kooperatif çalışmaları bilinçli yöneticiler sayesinde rekabet etmiş, başarıya ulaşmıştır. Yol, yöntemi bilen sermaye uzmanları kadar, onlar da bu işleri takip etmişler, teşvikleri inadına deyim yerinde ise; söke, söke almışlardır.
Anadolu’nun değişik yerlerinde devam eden bu çalışmalar, Köy-Koop gibi bir ekonomik örgütü, İMECE ÖRGÜTÜNÜ ortaya çıkarmıştır. Bu örgüt sermaye ile rekabet ortamının siyasete egemen olmayla ilişkisini bularak, siyasete de egemen olmaya başlamışlardır. İşte Mahmut Türkmenoğlu, hem kooperatif çalışmalarını sürdürürken, bir yandan milletvekili, bakan olmuş. Geldiği toplumu bilinçlendirip, onların ekonomik, sosyal yönden kalkınmasını sağlamıştır.

24 Ocak kararları işte bu harekete karşı hazırlanmış bir karşı devrimdir. Köylünün uyanışını engellemek, üreticinin uyanışını engellemek. Üretmeden tüketmek, kaynaklarını satarak bankaya yatırmak. Bu da yetmiyor. Arkasından gelen 12 Eylül yönetimi, siyaete bulaştıkları gerekçesi ile tüm İçkobirlik, Ege- Koop. Gibi yani Köy-Koop. Tüm mal varlıklarına bir gecede el koymuşlardır. Uyanan dev, bir tokatla yok edilmek istenmiştir.

İşte bu kararlar ile birlikte köydeki üretim durdurulmuş, ardından Cumhuriyet dönemi kazanımları, önce özelleştirilip, sonra peşkeş çekilmiş, ya da çürümeye terk edilmiştir.
Ülke ekonomisinin bozukluğunun temelinde bu kararlar yatmaktadır. Eğer bu kararları geçersiz hale getirebilirsek, BOLCA ÜRETİM, HAKÇA BÖLÜŞÜMÜ sağlayabilirsek, ülkemizde ekonomi düzelecek. Bunun için Bademler köyüne gidin, oradaki gelişmeyi, inadına üretimi görün. İnadına kalkınmayı görün. Oturun tiyatrosunda bir oyun izleyin. O zaman köyüne bir tiyatro yaparsın. Önce hayal kurmayı, hedef koymayı öğretirsin. Sonra düşünen insanlar kendi sorunlarına sahip çıkar. Kendi kalkınmasını sağlar. İşte Mahmut Türkmenoğlu bir örnek. 26 TEMMUZ 1992 tarihinde Bademler köyünde toprağa verilrken Köy Muhtarı Mahmut ORAL :

“ onu kaybetmenin üzüntüsü ve şaşkınlığı içindeyiz. Ancak Yunus’un dediği gibi,

ÖLÜR İSE TEN ÖLÜR
CANLAR ÖTESİ DEĞİL.

Bu düşünce ile Mahmut Ağabeyimiz sonsuza kadar Bademler’in bağrında yaşayacak. Düşünceleri ve önder kişiliği her zaman yolumuzu aydınlatacaktır.”

İşte Türkan Miçoğulları, Yoldaş onun yolundan devam ediyorlar. Siyasete, üretime egemen olmaya devam ediyorlar. Devam edecekler de. 15. ölüm yıldönümünde saygı ile anmak güzel.
Bir köyde hiç olmak yerine, tırnakları ile kazıya, kazıya var olmak. İşte başarının sırrı…